Zmiany w ustawie deweloperskiej

Zmiany w ustawie deweloperskiej

Dodano: 
Nowe osiedle, zdjęcie ilustracyjne
Nowe osiedle, zdjęcie ilustracyjne Źródło: 123RF
Jakie są gwarancje ochrony w nowej ustawie o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego w kontekście dalszego prognozowanego spadku cen nieruchomości i co oznaczają dla nabywców i deweloperów.

Ustawa z dnia 20 maja 2021 roku o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym weszła w życie 1 lipca 2022 roku. Jest to ustawowy następca uprzedniej ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Zmiana dotykać może potencjalnie każdego kontrahenta dewelopera, w sytuacji kiedy transakcja nie została jeszcze zakończona, zwłaszcza jeżeli przewiduje się przeniesienie własności za dwa lata od wejścia w życie ustawy.

Ustawa ta nie stanowi całkowitej rewolucji w stosunku do uprzednich uregulowań. Jednocześnie zauważalny jest już spadek cen nieruchomości, zbieżny czasowo z wejściem w życie nowej ustawy, a prognozuje się, że spadki mogą się jeszcze pogłębić, zwłaszcza w kontekście utrudnień w dostępie do kredytów oraz pogorszenia sytuacji ekonomicznej. Trudno przewidzieć trend w dalszej perspektywie czasowej, nie wykluczając wręcz spekulowanego załamania rynku sprzedaży. Tym samym wielu nabywców może dojść do przekonania, że warto byłoby znaleźć dobry powód do uwolnienia się od umowy zawartej przed spadkiem cen celem nabycia innej nieruchomości po atrakcyjniejszej cenie, względnie w celu uniknięcia wydatku, który okazał się przekraczający możliwości płatnicze w zmieniającej się rzeczywistości. Nowa ustawa może dostarczać ku temu nowych argumentów, wzmacniając dotychczasową ochronę zwłaszcza w zakresie odstąpienia od umowy oraz gwarantując pełny zwrot środków w takim przypadku.

Najważniejsze zmiany

Jako kluczową zmianę w stosunku do obowiązującej uprzednio ustawy wskazano modyfikację katalogu środków ochrony wpłat nabywcy poprzez zastąpienie dotychczas obowiązującego zabezpieczenia w postaci otwartego mieszkaniowego rachunku powierniczego, oferowanego łącznie z dodatkowym zabezpieczeniem w postaci gwarancji ubezpieczeniowej albo gwarancji bankowej, nowym sposobem zabezpieczenia, jakim jest objęcie środków wpłacanych na mieszkaniowy rachunek powierniczy obowiązkiem odprowadzenia przez dewelopera składki na Deweloperski Fundusz Gwarancyjny. Zgodnie z nową ustawą, dostępnymi dla dewelopera środkami ochrony wpłat nabywcy są, według wyboru dewelopera, otwarty mieszkaniowy rachunek powierniczy albo zamknięty mieszkaniowy rachunek powierniczy. Odpowiedzialność funduszu obejmuje przypadki upadłości dewelopera lub banku prowadzącego rachunek dewelopera, a także sytuacje odstąpienia od umowy deweloperskiej. Doprecyzowano także zakres przedmiotowy ustawy – to jest precyzyjnie wyjaśniono, kiedy ma zastosowanie, a kiedy nie ma.

Nie są to jedyne zmiany – znowelizowano regulację związaną z prowadzeniem przez bank mieszkaniowego rachunku powierniczego, uprawnieniami kontrolnymi banku, umową deweloperską, umową rezerwacyjną, prospektem informacyjnym, procedurą odbioru, prawami i obowiązkami stron umowy deweloperskiej w przypadku upadłości banku prowadzącego mieszkaniowy rachunek powierniczy oraz sankcji za brak środków ochrony.

Kiedy można odstąpić od umowy deweloperskiej

Co bardzo istotne, rozszerzeniu uległ katalog przesłanek uprawniających nabywcę do odstąpienia od umowy deweloperskiej i innych umów zobowiązaniowych zawieranych z nabywcą, których celem jest przeniesienie własności. Jest to przy tym sankcja najdalej idąca – bo sprawia, że umowa nie jest dalej wiążąca, a strony są obowiązane do zwrotu wzajemnie świadczeń, tak jakby do zawarcia umowy nigdy nie doszło. Tym samym w razie skutecznego odstąpienia deweloper będzie musiał oddać to, co zostało zapłacone, nie będzie mógł domagać się pozostałych świadczeń pieniężnych, a nieruchomość będzie musiała znaleźć nowego nabywcę.

Z prawa odstąpienia od umowy może skorzystać każda ze stron w przypadku niewykonania określonych ściśle ustawą obowiązków przez drugą stronę. Dotychczasowe przesłanki uprawniające do odstąpienia od umowy pozostały w mocy – jednak często zaostrzeniu i dodatkowemu formalizmowi uległy obowiązki dewelopera, z których naruszeniem wiązano prawo do odstąpienia od umowy.

Jednocześnie zwrot pełnej przekazanej deweloperowi wpłaty jest obecnie gwarantowany przez Deweloperski Fundusz Gwarancyjny, prowadzony bez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, co oznacza minimalizację ryzyka nieodzyskania środków pieniężnych przekazanych deweloperowi.

Do nowych przesłanek uprawniających nabywcę do odstąpienia od umowy należą następujące sytuacje:

1) brak zawarcia przez dewelopera umowy mieszkaniowego rachunku powierniczego mimo takiego ustawowego obowiązku (a także w razie wypowiedzenia przez bank dotychczasowej umowy),

2) niepoinformowanie nabywcy o zawarciu umowy mieszkaniowego rachunku powierniczego z nowym bankiem w terminie 7 dni od dnia zawarcia takiej umowy (obowiązek ten jest konsekwencją obowiązku dewelopera zawarcia nowej umowy po upadłości banku prowadzącego rachunek), w tym przypadku nabywca ma prawo odstąpienia od umowy po upływie 60 dni od dnia podania do publicznej wiadomości informacji o wydaniu przez KNF decyzji dotyczącej upadłości banku lub postanowienia sądu w zakresie upadłości banku;

3) brak zgody wierzyciela zabezpieczonego hipoteką, mimo obowiązku uzyskania takiej zgody;

4) brak usunięcia przez dewelopera uznanej przez niego wady istotnej lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego w dodatkowym terminie wyznaczonym przez nabywcę;

5) stwierdzenie przez rzeczoznawcę budowlanego istnienia wady istotnej.

Prawo odstąpienia od umowy w zależności od powodu obwarowane może być dodatkową formalnością w postaci zachowania terminu. Dodatkowym utrudnieniem jest zasadniczo wymóg złożenia oświadczenia w formie z notarialnie poświadczonym podpisem.

Bezkosztowe wycofanie się z umowy

Przepisy dotyczące obowiązywania ustawy w nowym kształcie zasadniczo mają zastosowanie do nowych przedsięwzięć deweloperskich, a nie tych, które są w toku i gdzie rozpoczęto już transakcje. Szczegółowe regulacje jednak poszerzają zastosowanie części nowej ustawy do inwestycji w toku, w szczególności nie będzie można w ogóle powoływać się już na starą regulację po upływie 2 lat od dnia wejścia w życie nowych przepisów, w sytuacji kiedy sprzedaż zakończono przed wejściem w życie nowej ustawy. Z tego względu, mając w perspektywie prognozowane spadki cen nieruchomości, istotne jest, żeby upewnić się, że w indywidualnie podpisywanych umowach dopełniono wszystkich staranności i formalności wymaganych także nowymi przepisami, zwłaszcza jeżeli nie prognozuje się przeniesienia własności nieruchomości w ciągu najbliższych dwóch lat, w szczególności pod kątem naruszeń potencjalnie uprawniających do odstąpienia od umowy.

Instrument ten może stanowić sposób dla nabywcy, który się rozmyślił, do bezkosztowego i zupełnie bezpiecznego wycofania się z umowy celem skorzystania z nowej, korzystniejszej oferty, albo w ogóle w związku z rezygnacją z lokowania środków w nieruchomość. Trzeba podkreślić, że deweloper ostatecznie poniesie ciężar finansowy konieczności zwrotu zainwestowanych przez nabywców środków w związku z odstąpieniem od umowy. Tym samym w przypadku określonych w przepisanych przypadkach braku staranności dewelopera w przygotowaniu lub realizacji inwestycji umowa deweloperska może stać się narzędziem spekulacji finansowej.

Tekst: Waldemar Szubert, radca prawny

Kancelaria Radców Prawnych Ryszewski Szubierajski Sp. k.
pomaga tym, którzy szukają wsparcia w utrzymaniu płynności. Ponad 80 osobowy zespół od 10 lat prowadzi windykację na wszystkich etapach, począwszy od monitoringu płatności, poprzez windykację polubowną, sądową i egzekucyjną. Kancelaria wspiera też Wspólnoty Mieszkaniowe w zakresie relacji z członkami wspólnot oraz z podmiotami zewnętrznymi takimi jak: deweloperzy, podmioty administrujące i dokonujące remontów.
W kategorii Nowe Prawo rankingu kancelarii prawniczych Rzeczpospolitej spółka po raz czwarty z rzędu zajęła w roku 2022 wysokie III miejsce jako kancelaria specjalizująca się w zarządzaniu wierzytelnościami.
Artykuł został opublikowany w najnowszym wydaniu tygodnika Wprost.

Aktualne cyfrowe wydanie tygodnika dostępne jest w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 

Czytaj także